Тўлиқ исми
Саййид Али Ҳусайнӣ Хоманаий (форсча: سید علی حسینی خامنهای)
Туғилган йили ва жойи
Али Хоманаий 1939 йил 17 июлда Эроннинг Машҳад шаҳрида илм аҳли оиласида туғилган. Унинг ота-бобоси шиъа уламолари қаторида бўлиб, мадраса ва диний илмий марказлар билан боғлиқ бўлган.
Тахсил ва диний таълим
Али Хоманаий Машҳадда ибтидоий таълимни олгандан сўнг:
• Машҳаддаги диний мадрасаларда шариат ва исломий илмларни ўрганди.
• Кейинроқ Қум шаҳридаги уламолар қўли остида таҳсилни давом эттирди. У Қумда Оятуллоҳ Буружердий, Оятуллоҳ Хомайний каби йирик уламолардан дарс олган.
• Фиқҳ, усулул фиқҳ, тафсир, ҳадис ва маърифат соҳаларида юқори даражадаги билимларни эгаллади.
Исломий инқилобдаги иштироки
• Хоманаий 1960-йиллардан бошлаб Шоҳ Муҳаммад Ризо Паҳлавий режимига қарши ҳаракатларда фаол қатнашди.
• Шоҳга қарши чиқишлари сабабли бир неча марта ҳибсга олинди ва ҳибсда қаттиқ қийноқларга учради.
• 1979 йилги Эрон исломий инқилобида Хомайнийнинг энг яқин тарафдорларидан бири сифатида таниқли бўлди.
Инқилобдан кейинги фаолияти
• Инқилобдан сўнг Али Хоманаий бир неча муҳим лавозимларда ишлади:
o Теҳроннинг биринчи имоми ва жума намози имоми;
o Эрон Ислом Жумҳуриятининг мудофаа масалалари бўйича юқори раҳбариятида иштирок этди;
o 1981-1989 йилларда Эрон президенти сифатида хизмат қилди.
Олий раҳбарлик
• 1989 йилда Оятуллоҳ Хомайний вафотидан сўнг, Али Хоманаий Эрон Ислом Жумҳуриятининг олий раҳбари (Валий-е Фақиҳ) сифатида сайланди.
• Хоманаий олий раҳбар сифатида давлатнинг сиёсий, диний ва ҳарбий йўналишларини белгилаш ҳуқуқига эга.
Фикр ва қарашлари
• Али Хоманаий АҚШ ва Ғарб сиёсатларига нисбатан танқидий позицияда туриб келади.
• Исроил давлатини тан олмаслик ва Фаластинни қўллаб-қувватлаш сиёсатини олиб боради.
• Исломий ҳукмлар ва шиъа мазҳабига асосланган давлат бошқарувини қўллаб-қувватлайди.
Асарлари ва илмий мероси
Али Хоманаий исломий фиқҳ, тафсир, сиёсат ва ахлоқ соҳаларида бир қатор асарлар ёзган. Унинг нутқлари ва маърузалари китоблар ҳолатида нашр қилинган.
Шахсий ҳаёти
• Али Хоманаий оила қурган ва бир неча фарзандлари бор.
• У содда ҳаёт тарзини олиб борадиган раҳбар сифатида кўп марта таърифланган.
Саййид Али Хусайнӣ Хоманаий — Эрон Ислом Жумҳуриятининг олий раҳбари сифатида нафақат Эронда, балки бутун ислом оламида таъсирли сиёсий ва диний шахслардан бири ҳисобланади. Унинг ҳаёти ва фаолияти исломий ҳукмларни ҳимоя қилиш ва Ғарбнинг таъсирига қарши курашиш ғоялари билан узвий боғлиқ.
Абу Муслим
