Совет Иттифоқи парчаланганига 30 йилдан зиёд вақт ўтган бўлса-да, Россия ҳудудида ва интернет муҳитида уни тарғиб қилувчи шахслар ва гуруҳлар фаоллиги юқори. Улар Россиянинг геосиёсий амбицияларини асослаш, Путин маъмуриятини қўллаб-қувватлаш ва тарихни ревизия қилиш мақсадида СССР тузумини идеаллаштириш билан шуғулланадилар. Бу мақолада шундай шахсларни интернет муҳитида қандай таниш мумкинлиги, уларнинг мафкуравий белгилари ва фаолият шакллари таҳлил қилинади.
Совет мафкурасига садоқат – замонавий шаклда
СССР тарғиботчилари, одатда, Совуқ уруш даврида шаклланган мафкуравий парадигмани ҳозирги воқеликка мослаштиришга ҳаракат қиладилар. Улар учун Совет Иттифоқи нафақат ўтмишдаги сиёсий тузум, балки ҳозирги Россиянинг қонуний ва маънавий давомчиси сифатида қўлланиладиган рамзий моделдир. Шу боис, улар Сталин ва Ленин каби шахсларни идеаллаштириш, совет таълим тизими, иқтисодиёти ва ташқи сиёсатига юқори баҳо бериш орқали бу мафкурани қайта жонлантиришга ҳаракат қиладилар.
Интернетдаги фаоллик кўринишлари
Совет мафкурасини интернетда тарғиб қилувчиларнинг фаоллиги бир нечта шаклда намоён бўлади. Биринчиси — визуал рамзлар орқали. Улар профил суратларида қизил байроқлар, болға ва ўроқ, Ленин ёки Сталин портретларидан фойдаланадилар. Иккинчиси — маълумот тарқатиш орқали. Улар совет даврига оид мақолалар, қўшиқлар, кинофилмлар, тарихий манбаларни тарқатиб, уларни идеал тарзда тақдим этадилар. Учинчиси — дискурсив фаолият, яъни шарҳлар, постлар ва видеоларда Ғарбни душман сифатида кўрсатиш, Россияни ҳимоя қилиш ва ҳозирги мустақил давлатларни “совет мероси” деб инкор этиш. Москва учинчи Рим, у бизни бошқариш керак ва ҳк
Идеаллаштирувчи нутқ қолиплари
СССР тарғиботчиларининг нутқида муайян қолиплар такрорланади. Масалан, "СССРда ҳеч ким оч қолмасди", "таълим ва тиббиёт бепул эди", "Совет Иттифоқи дунёдаги энг қудратли давлат эди", "Сталин қатъият билан тартиб ўрнатган", "Путин СССРни тиклаяпти" каби фикрлар доимий равишда учрайди. Бундай баёнотлар фақат тарихий ҳақиқатни бузиш эмас, балки давлатчилик ғоясини муқаддаслаштириш орқали автократияни оқлаш мақсадида қўлланилади.
Ғарбга нисбатан душманлик руҳи
СССР тарғиботчилари Ғарб давлатлари ва институтларига нисбатан душманлик руҳида гапирадилар. Улар Америка, НАТО ва Европа Иттифоқини ёвуз куч сифатида, Россия ва унинг собиқ иттифоқдошларига қарши фитна қурётган тузилмалар сифатида тақдим этадилар. Бу ҳолатда улар учун Украина, Қозоғистон, Грузия, Молдова каби мустақил давлатларнинг суверенитети муҳтож эмас. Бундай риторика Россиянинг геосиёсий экспансиясини оқлаш мақсадида олиб борилади.
Совет репрессияларини оқлаш ва инкор қилиш
СССР тарғиботчилари тарихий зулм ва репрессияларни ёки рад этишга ҳаракат қиладилар, ёки уларни “тартиб учун зарур” деб асослайдилар. Улар учун ГУЛАГ лагерлари, 1937 йил репрессиялари, этник депортациялар давлат хавфсизлиги учун керак бўлган чоралар сифатида кўрсатилади. Уларнинг таълимотида "тартиб учун қурбонлик шарт" деган ғоя мутлоқ ҳақиқат сифатида сингдирилади.
Танқидга муносабати
СССР тарғиботчиси ҳар қандай танқидни "Ғарбнинг таъсири", "ички душман", "миллат хиёнатчиси" деб қабул қилади. Улар танқидчиларни “НАТОчи”, “либерал”, “русофоб” деб аташга мойил. Бу – уларнинг тоталитар руҳдаги фикрлашини, ифода эркинлигини ёт тушунча деб қарашларини кўрсатади. Рубл қуласа ҳам уни мақтаб ўтириш ва ҳк
Хуллас, Совет Иттифоқини тарғиб қилувчи шахсларнинг интернетдаги фаолияти муайян мафкуравий тамойиллар, риторика ва визуал рамзлар орқали намоён бўлади. Уларни танишда асосий мезонлар — СССРни идеаллаштириш, Ғарбни душман сифатида кўрсатиш, мустақил давлатларни инкор қилиш, зулм ва репрессияларни оқлаш ва Путин сиёсатига мутлақ содиқликдир. Бундай тарғибот умуминсоний қадриятларга, тарихий ҳақиқатга ва ҳурфикрлик асосларига зид бўлиб, ахборот муҳитида жиддий таҳдид ҳисобланади.
Абу Муслим (журналист, профессор)
