Сиёсий тафаккур ва ҳарбий стратегия соҳасидаги дунё классик асарларидан бири — Никколо Макиавеллининг “Ҳарбий санъат” (“Dell’arte della guerra”) асари илк бор ўзбек китобхонлари учун китоб ҳолатида нашр этилмоқда!
1521 йилда ёзилган бу асар — Макиавеллининг сиёсий фалсафаси, ҳарбий назарияси ва давлат бошқаруви борасидаги қарашларини ўз ичига олган бетакрор манбадир. Унда қуйидаги муҳим масалаларга эътибор қаратилган:
• Ҳарбий кучнинг давлат барқарорлигидаги ўрни
• Ёлланма аскарлар муаммоси
• Қонун ва тартиб асосида қуролли кучларни шакллантириш зарурлиги
• Фуқароларнинг ватанпарварлик ва миллий армияга дахлдорлиги
Макиавелли бу асарида давлатнинг мустаҳкамлиги ва халқнинг озодлиги тўғридан-тўғри армиянинг қандай шаклланишига боғлиқ эканини таъкидлайди.
Мазкур нашр фақат тарихий эмас, балки сиёсий ва ҳарбий билимга қизиқувчи барча учун ҳам амалий қўлланма сифатида катта аҳамият касб этади.
Яқин кунларда китоб дўконларида! Буюртмалар ва тўлиқ маълумот учун алоқа: [Book.uz сайтида бўлади. Ёки Чилонзор тумани, Қатортол кўчаси, 60 -уй. Мўлжал Паруснинг ёнидаги магазинда.]
Никколо Макиавеллининг "Ҳарбий санъат" асари ҳақида
Никколо Макиавеллининг "Ҳарбий санъат” (италянча "Dell‘arte della guerra") асари – ҳарбий стратегия, давлат бошқаруви ва сиёсат ҳақидаги муҳим классик ишлардан бири ҳисобланади. У 1521 йилда ёзилган бўлиб, Макиавеллининг сиёсий фалсафаси ва ҳарбий назарияга оид қарашларини баён қилади.
Китоб ҳақида қисқача маълумот:
• Муаллиф: Никколо Макиавелли
• Йил: 1521
• Тил: Итальянча
• Жанр: Ҳарбий стратегия ва сиёсатшунослик
Асарнинг асосий ғоялари:
1. Ҳарбий куч давлатнинг асоси: Макиавелли давлат ҳимояси учун доимий армияга эга бўлиш муҳимлигини таъкидлайди. У профессионал аскарлардан иборат миллий армияни маъмурий бошқарувнинг ажралмас қисми деб ҳисоблайди.
2. Ёлланма ва иттифоқчи қўшинларга ишонмаслик: Муаллиф ёлланма аскарлар ва иттифоқчи армияларга ишониб бўлмаслигини айтади. Чунки улар ҳеч қачон давлат учун сидқидилдан жанг қилмайдилар, балки фақат пул ёки шахсий манфаат учун курашадилар.
3. Сиёсат ва ҳарбий иш бир-бири билан боғлиқ: Макиавелли учун сиёсат ва ҳарбий стратегия бир-биридан ажралмасдир. У раҳбарлар ҳарбий илмни билиши кераклигини таъкидлайди, чунки кучли давлат фақат кучли армия билан барқарор бўлади.
4. Республика ва монархия моделлари: Китобда у республика давлатлар ҳарбий жиҳатдан яхши ташкил этилган тақдирда монархиялардан кучлироқ бўлиши мумкинлигини таъкидлайди.
5. Уруш ва тинчлик: Макиавелли тинчлик фақат кучли ҳарбий тайёргарлик орқали таъминланиши мумкин, деб ҳисоблайди. У "Фақат кучлилар ҳақиқий тинчликни сақлай оладилар" деган фикрни илгари суради.
Китобнинг шакли ва услуби:
• Асар суҳбат (диалог) шаклида ёзилган бўлиб, у ерда турли персонажлар (айниқса, мутахассислар) ҳарбий ва сиёсий масалалар бўйича фикр алмашадилар.
• Унда Макиавелли ўз қарашларини асослаш учун қадимги Рим тарихи, ўша давр Европасининг сиёсий вазияти ва турли давлатларнинг тажрибаларига таяниб фикр юритади.
Китобнинг аҳамияти:
• Бу асар Макиавеллининг сиёсий ва ҳарбий стратегия ҳақидаги энг муҳим ишларидан бири бўлиб, у "Ҳукмдор" ("Il Principe") асари билан бир қаторда сиёсий реализм ва давлат бошқаруви бўйича муҳим манба ҳисобланади.
• Китоб Европа ҳарбий назариясига катта таъсир қилган ва ҳозиргача ҳарбий фан ва сиёсатшуносликда муҳокама қилинадиган ишлардан бири ҳисобланади.
«Ҳарбий санъат” – Макиавеллининг ҳарбий стратегия ва сиёсатга оид асосий асарларидан бири бўлиб, унда у давлат мустақиллиги ва барқарорлиги учун кучли армиянинг зарурлигини таъкидлайди. У реалистик, ҳаддан ташқари амалий ёндашуви билан давлатлар ва раҳбарларга ҳарбий кучнинг сиёсий аҳамиятини тушунтиради. Китоб камина тарафидан илк бор ўзбек тилига таржима қилинди.
Абу Муслим
(профессор, сиёсий таҳлилчи)
