Бастрыкин ва Марказий Осиёлик меҳнат мигрантларига қарши сиёсат

Россия амалдаги миграция сиёсати ва ултранционалист кайфиятлар доирасида ўтказилаётган чоралар Марказий Осиёлик мигрантларнинг шахсий ҳуқуқ ва эркинликларига катта таъсир кўрсатяпти. Бастрыкиннинг фаолиияти, меъёрларни белгилайдиган сиёсий нутқлари ва амалий харакатлари шу жараёнда муҳим воқеалардан бирига айланди. Унинг нутқлари, айниқса мусулмон ва илмий-ижтимоий муҳитларда катта резонанс уйлатди.

1. Бастрыкиннинг баёнотлари ва исломга қарши кайфият

2024 йил июн ойида Бастрыкин ўз нутқида диний тенгсизлик ва экстремизмнинг хавфини таъкидлаб, масалан, ниқобни тақиқлаш тарафдори эканлигини айтиб ўтди. Бу гаплар Кавказ ва Россия Ислом уммасида кенг муҳокама қилинди .

Унинг фикрича, “ниқоблар ислом экстремизми билан боғланмоқда”, бу эса меъёрлар ва ҳуқуқий равишда назорат қилиниши кераклиги ҳақида огоҳлантирган.

2. Марказий Осиё мигрантларига нисбатан зўравонлик ва репрессиялар

Human Rights Watch томонидан 2025 йил март ойида чоп этилган "Living in Fear and Humiliation" ҳисоботида таъкидланишича, 2024 йил мартдаги “Crocus City Hall” тер¬рористик ҳужуми ортидан Россия ҳукумати мигрантларга нисбатан қўпол чоралар қўлламоқда .

Ушбу ҳужумдан кейин мигрантлар учраётган асосий зулмлар:

• Этник профиллаш ва ноқонуний ҳужжатлар учун қўпол текширувлар, қўлга олишлар ва камситишлар .

• Мактубсиз депортациялар, полиция рейдлари ва миграция ҳужжатларини текшириш учун йиғилмалар .

• Иқтисодий таъсирлари: мигрант меҳнатсиз қолади, репутацияси ёмонлашади, айримлари ҳарбий фуқаровийни қабул қилишга мажбур бўлади .

Бастрыкиннинг мигрантларга таъсири

Бастрыкин Россия Ижро этувчи давлат идораларидан бири бўлиб, унинг экстремизмга оид баёнотлари мигрантларга нисбатан миллий руҳият ва сиёсий кайфиятни кучайтирди. Исломга оид танқидлар ва диний кийимлар ҳужумга олинган ҳолатлар мигрантларда ижтимоий изоляция ва ҳужумчанлик муҳитини кучайтирди .

Жамият ва хуқуқий таҳлил

• Хуқуқий камчиликлар: Россия Конституцияси ҳар бир фуқаронинг тенг ҳуқуқини кафолатлайди, аммо Бастрыкиннинг экстремизмга оид услуби шахсий эркинликлар, диний қадриятлар ва меҳнат ҳуқуқларига зиддеседир.

• Жамиятда кескинлик: мигрантлар жуда зарур меҳнат ресурсидир. Лекин сиёсий нутқлар уларга бўлган нафрат ва хавфни кучайтириши аниқ. Бу ички инфратузилма ва ташқи иқтисодий боғлиқликка салбий таъсир олиб келиши мумкин .

• Халқаро муносабатлар: Россиянинг Марказий Осиё мамлакатлари билан муносабатларида мигрантлар масаласи доимий руҳий ва иқтисодий фактор бўлиб қолмоқда.

1. Бастрыкиннинг экстремизмга оид нутқлари, Ислом ва мигрантларга қарши кайфиятни оширди.

2. Марказий Осиёлик мигрантлар ҳужумларнинг биринчи қурбонига айланди: рейдлар, депортациялар ва ихтилофлар кундалик ҳолатга айланди.

3. Бу жараён Россия Конституциясига зид. У жамиятда кескинлик ва этник нафратни кучайтирмоқда.

4. Исломга қаратилган сиёсий ва ижтимоий ҳаракатлар мигрантлар салоҳиятига, Россия иқтисодига ва Марказий Осиё билан стратегик ҳамкорликка салбий таъсир берар экан, тез орада иккинчи томонлама салбий оқибатлар пайдо бўлиши эҳтимолсиз эмас.

Тавсиялар

• Россия ҳудудида диний эркинлик ва тенглик кафолатларини кучайтириш, мигрантларни қўпол қоидалардан ҳимоя қилиш лозим.

• Халқаро ташкилотлар — Human Rights Watch, Amnesty International, Халқаро меҳнат ташкилоти (ILO) Россияни назорат ва тавсияларни амалга оширишга чорлаши керак.

• Марказий Осиё давлатлари ўз фуқароларига ҳимоя ва маслаҳат беришда фаолроқ бўлиши зарур.

Бастрыкиннинг Исломга ва Марказий Осиёлик мигрантларга қарши сиёсати — ҳижоб, соқол ва репрессиялар контекстида

Сўнгги йилларда Россия Федерациясида ва унга яқин минтақа — Марказий Осиё давлатларида исломий шиорлар, диний либослар ва мусулмонлик тимсолларига қарши қатъий сиёсат кузатиляпти. Бу жараёнлар кўпинча хавфсизлик баҳонаси билан асосланади ва ички сиёсий манфаатлар билан боғлиқ. Ушбу репрессиялар марказида Россия Тергув қўмитаси раиси Александр Бастрыкиннинг сиёсий фаолияти ва чиқишлари турибди.

Бастрыкин: Исломий ташқи кўринишга қарши сиёсий юз

Александр Бастрыкин фақат Россия ичида эмас, балки минтақавий сиёсий муҳитда ҳам Исломга хос ташқи белгилarga қарши мувозанатни бузувчи марказий шахслардан бири сифатида намоён бўлмоқда. У 2024 йилдаги нутқларида:

• Ниқоб (ҳижоб, бурқа) тақиш хавфли деб баён қилди.

• Соқол, диний кийим ва ташқи кўриниш орқали "радикализм белгиларини" аниқлашни талаб қилди.

• Бу муносабат шунчаки ички сиёсати эмас, балки Марказий Осиё ҳудудларида ҳам танқидий тарзда акс этди.

Марказий Осиёдаги таъсири: ҳижоб ва соқолга қарши репрессиялар

Марказий Осиё мамлакатлари — хусусан Қозоғистон, Қирғизистон, Ўзбекистон, Тожикистон ва Туркманистон — кейинги йилларда давлат идоралари ва таълим муассасаларида ҳижобга қарши сиёсатни кучайтирди. Қуйида айрим мисоллар:

• Тожикистонда 2023–2024 йилларда ҳижоб тақувчи аёллар ва соқолли эркаклар оммавий равишда полиция томонидан тўхтатилиб, тазйиққа учраган.

• Ўзбекистонда давлат муассасаларида ҳижоб тақиш чекланган, масжидларда соқоллиларга нисбатан таъқиб ва қўрқитиш ҳолатлари қайд этилган.

• Қозоғистонда 2024 йилда йирик университетларда соқол ва ҳижобга нисбатан ички "кўрсатмалар" тарқатилган.

Бу жараёнлар кўпинча Россия хавфсизлик концепцияси ва реторикаси таъсирида амалга оширилмоқда. Мазкур сиёсатлар Россиядаги расмийлар, жумладан Бастрыкиннинг фикр ва чиқишлари билан муваффақиятли мувофиқлаштирилмоқда.

Геосиёсий таъсир ва рус шовинизмининг экспорти

Россия Федерацияси Исломий омма ва Марказий Осиёдаги мусулмон жамиятлар орасида нафақат иқтисодий, балки идеологик таъсир ўтказмоқда. Бастрыкиннинг “ҳижоб ва соқол”ни радикализм тимсоли сифатида кўрсатиши орқали:

• Диний озчиликлар камситилади.

• Марказий Осиёдаги ҳукуматлар исломий қадриятларга қарши маънавий репрессияни кучайтиради.

• Бу жараён ўз навбатида сиёсий мойиллик ва харакат эркинлигини чеклайди, ҳукуматларни Россия тажрибасини кўчиришга ундайди.

1. Александр Бастрыкин фақат Россияда эмас, балки Марказий Осиёда ҳам Исломга оид ташқи белгиларга қарши зўравон сиёсатларнинг ғоявий илҳомбахшига айланган.

2. Марказий Осиё мамлакатлари Бастрыкин каби шахсларнинг реторикасидан таъсирланиб, ҳижоб, соқол, диний либосларга нисбатан тажовузкор позицияни қабул қилмоқда.

3. Бу ҳолат Марказий Осиё мусулмон жамиятлари орасида ижтимоий эътироз, радикаллашув ва давлатга бўлган ишонч пасайишига олиб келиши мумкин.

4. Ҳуқуқий нуқтаи назардан бу сиёсатлар инсон ҳуқуқлари, диний эркинлик ва шахсий танлов асосларига зид.