Сўнгги йилларда АҚШда исломфобия ва мусулмонларга нисбатан салбий кайфиятларнинг кучайишида турли оммавий ахборот воситалари ва уларнинг намояндалари муҳим роль ўйнамоқда. Уларнинг орасида Пит Ҳегсэт алоҳида ўрин эгаллайди. У АҚШ армиясида хизмат қилган, Fox News каналида таҳлилчи, сиёсий шарҳловчи сифатида танилган ва бир қатор радикал фикрлари билан жамоатчилик эътиборини тортган шахсдир. Ҳегсэтнинг мусулмонларга ва Ислом динига бўлган муносабати уни АҚШдаги исломга душман кофирлар қаторига қўшишга асос яратади.

Исломга қарши чиқишлари

Пит Ҳегсэтнинг чиқишларида Ислом ва мусулмонларга нисбатан ифодаланган кўплаб салбий баёнотлар учрайди. У ўзининг "American Crusade: Our Fight to Stay Free" (Америка Салиби: Эркин қолиш учун курашимиз) номли китоби орқали мусулмонлар ва исломий маданиятни Ғарб қадриятларига таҳдид сифатида кўрсатишга ҳаракат қилган. У китобда “Америкаликлар исломий таҳдидга қарши курашмоғи лозим” дея таъкидлайди ва Ғарб цивилизациясини “қуръоний ақидаларга” қарши курашга чақирувчи сиёсий ғояларни илгари суради.

Шу билан бирга, у ўз танасига “infidel” (кофир) деган сўзни татуировка қилдиргани билан ҳам танилган. Бу атама Ислом таълимоти бўйича Аллоҳни инкор этувчиларга нисбатан ишлатилади. Ушбу сўзни фахр билан танасига ёздиргани – исломга қарши душманлик кайфиятининг очиқ ифодаси сифатида баҳоланади.

Жамоатчиликнинг муносабати

Пит Ҳегсэтнинг исломга қарши чиқишлари АҚШдаги мусулмон ташкилотлари ва ҳуқуқ ҳимоячилари томонидан қаттиқ танқид қилинган. Масалан, Америка-Ислом муносабатлари Кенгаши (CAIR) унинг баёнотларини "исломофобик" ва "нафратга асосланган" деб баҳолаган. Бу эса Ҳегсэтнинг диний бағрикенглик тамойилларига зид эканлигини кўрсатади.

Исломда кофир тушунчаси ва Ҳегсэт

Ислом таълимотига кўра, кофир – Аллоҳни, Унинг пайғамбарини, Қуръонни ва илоҳий ҳукмларни инкор этувчи шахсдир. Қуръони Каримда бундай шахслар ҳақида шундай дейилади:

"Албатта, куфр келтирганлар – уларни огоҳлантирсанг ҳам, огоҳлантирмасанг ҳам, барибир; иймон келтирмайдилар." (Бақара, 6)

Ҳегсэтнинг исломий ҳаёт тарзи, шариат, исломий дунёқарашни инкор қилиши ва уларга қарши фикрларини оммавий равишда ёйиши, уни ислом таълимотига кўра “куфр аҳли”дан эканлигини тасдиқлайди.



Пит Ҳегсэтнинг Исломга нисбатан душманона позицияси, унинг асарларида, сўзларида ва рамзий ҳаракатларида (татуировка ва бошқалар) яққол намоён бўлади. Унинг идеологияси Ғарбдаги исломофобик кайфиятларни қўзғатишга хизмат қилиши мумкин ва мусулмон жамоалари учун жиддий хавф манбаи сифатида баҳоланади. Шу сабаб, у Ислом нуқтаи назаридан кофир ва ислом душмани сифатида кўрилади.

***

Пит Ҳегсетнинг Мудофаа вазири лавозимига тайинланиши: АҚШнинг дунёвий ёки диний давлат эканлиги ҳақидаги баҳслар

Пит Ҳегсет — америкалик телешарҳловчи ва уруш фахрийсининг АҚШнинг амалдаги маъмуриятида мудофаа вазири этиб тайинланиши Америка ўзига хослигининг табиати ва Қўшма Штатлар дунёвий давлатми ёки диний давлатми, деган кенг мунозараларга сабаб бўлди.

Аслида, Америкада дин ва сиёсат ўртасидаги муносабатлар тарихан узоқ давом этган баҳс бўлиб, у ҳалигача якуний ечим топгани йўқ. Бу ўзаро боғлиқлик давом этаётганлиги сабабли, савол долзарблигича қолмоқда: Америка дунёвий давлатми ёки дин ҳали ҳам унинг сиёсати ва миллий ўзига хослигини шакллантиришда муҳим рол ўйнайдими?

Диний рамзли татуировкалар

АҚШ Мудофаа вазири Пит Ҳегсет ўзининг баҳсли тарихий-диний рамзли татуировкалари билан машҳур. Ветеран ҳамкасби Шон Райан билан подкастда у хизматдошларидан бири уни «потенциал оқ миллатчи» деб атаганини айтди, чунки унинг татуировкалари Ўрта асрларда мусулмонларга қарши юришларда крест юритувчилар томонидан ишлатилган, жумладан:

•    Қўлидаги «Deus Vult» татуировкаси — лотинча «Худонинг иродаси шундай» деган маънони англатади.

•    Кўкрагидаги «Қуддус хочи» татуировкаси — крест юришлари ва 1099 йилда биринчи крест юришидан кейин асос солинган Қуддус

Қироллигининг рамзи.

•    Матто Инжилидан иқтибос (10:34) — «Мен тинчлик олиб келиш учун эмас, балки қилич олиб келдим», бу диний можаро ғоясини акс эттиради.

•    Ўнг қўлидаги «Йешуа» (ישוע) исми — Исо Масиҳнинг яҳудийча исми бўлиб, унинг эътиқодининг чуқур диндорлигини кўрсатади.

Бу татуировкаларнинг пайдо бўлиши Ҳегсетнинг сиёсий қарашлари, айниқса оқ миллатчилик контекстида кўплаб саволларни келтириб чиқарди.

Баъзи таҳлилчиларнинг фикрича, крест юришлари рамзларидан фойдаланиш ўта ўнг қанот қарашлари билан боғлиқ бўлиши мумкин, бу уни замонавий сиёсий контекстда ўта нозик масалага айлантиради. Ҳегсетнинг ўзи эса татуировкалар унинг шахсий эътиқодини ва ҳарбий тажрибасини акс эттиришини, ирқчи ёки тажовузкор мафкураларни эмас, деб оқланади.

Унинг сиёсий ва мафкуравий дунёқараши

Ҳегсет Яқин Шарққа нисбатан консерватив қарашлари билан танилган. Унинг позицияси қуйидагиларни ўз ичига олади: Исроилни қўллаб-қувватлаш, Эронга қарши туриш, «исломий экстремизм» деб аталувчи мусулмонларга кураш. У Америка миллий ўзига хослигини мустаҳкамлаш ва сиёсат ва жамиятдаги либерал таъсирларга қарши фаол равишда чиқади. Ўз китобларида у фуқароликни қайта тиклаш, таълимни ислоҳ қилиш ва АҚШ армиясини «ички ва ташқи таҳдидлардан» ҳимоя қилиш ғояларини ривожлантиради.

Унинг китоблари

•    «Аренада» (In the Arena, 2016). Теодор Рузвельтнинг «Республикадаги фуқаро» нутқидан илҳомланиб, Америка фуқаролигини қайта тиклаш зарурияти асосланади. Ҳегсет адолат, тенг имкониятлар, етакчилик каби анъанавий қадриятларга қайтишни сўрайди.

•    «Замонавий жангчилар» (Modern Warriors: Real Stories from Real Heroes, 2020). Ўн беш нафар америкалик ҳарбий хизматчи, жумладан, махсус кучлар, денгиз пиёдалари ва ҲҲК вакилларининг ҳикояларини ҳикоя қилади. Китоб Fox Nation телеканалидаги шу номли дастур асосида ёзилган.

•    «Америка крест юриши» (American Crusade, 2021). АҚШдаги маданий ва сиёсий можароларни таҳлил қилади, бу ерда Трампнинг ғалабаси Америка буюклигининг эҳтимолий бурилиш нуқтаси ёки сўнгги боби сифатида қаралади. Ҳегсет социализм, глобализм ва секуляризмни таҳдид деб билади.

•    «Америка ақли учун жанг» (Battle for the American Mind, 2022). Дэвид Гудвин билан ҳамкорликда прогрессив мафкуранинг таълим тизимига таъсирини очиб беради ва талабалар 16 000 соатлик мактаб таълими давомида мияси ювилишини айтади.

•    «Жангчиларга қарши уруш» (The War on Warriors, 2024). Муаллифнинг фикрича, либерал маданият ва «сиёсий тўғрилик» таъсири туфайли АҚШ армиясидаги ўзгаришларни танқид қилади, бу эса қўшинларнинг жанговар руҳи ва тайёргарлигини сусайтирган.4

Исроилга сўзсиз садоқат

Ҳегсетнинг баёнотлари унинг Исроилни қатъий қўллаб-қувватлашини тасдиқлайди. У:

•    Икки давлат қарорини рад этади;

•    Ғарбий Соҳилни «Яҳудия ва Самария» деб атайди ва уни Исроилнинг ажралмас қисми деб ҳисоблайди;

•    Ал-Ақсо масжиди ўрнида Учинчи ибодатхона қуриш ғоясини қўллаб-қувватлаган;

•    Ғазо секторини йўқ қилишни Фаластин-Исроил можаросининг якуний ечими деб билган.

Ҳегсет «сионизм ва американизм — замонавий дунёда Ғарб цивилизацияси ва эркинлигининг илғор йўналиши» эканлигига ишонган. У АҚШ ва Исроил ўртасидаги «ажралмас алоқа» мавжудлигини тасдиқлайди ва Вашингтоннинг Исроил хавфсизлигини таъминлашга 100% содиқлигини кафолатлайди.

Дин ва Америка ўзига хослиги

Ҳегсетнинг диний дунёқараши АҚШнинг кенг тарихий анъанаси билан боғлиқ бўлиб, унда Библия «сиёсий тафаккурнинг асоси» бўлган. Колумб Американи 1492 йилда кашф этганидан сўнг, XVII асрда Европада келган дастлабки пуританлар ўзларини «Худонинг танланган халқи» деб ҳисоблашган ва Атлантика океанидан ўтишни яҳудийларнинг Мисрдан «Ваъда қилинган ер»га чиқишига тенглаштиришган.

Америка улар учун янги Қуддусга айланди — бу ерда Библия рамзлари жамоат ва сиёсий ҳаётнинг ажралмас қисмига айланган христиан хабарини тарқатиш жойи эди.

XVIII аср бошидан диний оқимлар орасида Масиҳнинг иккинчи келиши фақат яҳудийлар Фаластинга қайтган тақдирдагина мумкин бўлади, деган ғоя тарқалди. Бу «муқаддас ер»га қизиқиш ва яҳудийларнинг жойлашишини қўллаб-қувватлаш билан бирга кечди. XIX асрда Америка гуруҳлари Иккинчи келишни яқинлаштириш учун Муқаддас ерда аҳоли пунктларини ташкил этишга интилишди, шу билан бирга минтақада АҚШ таъсирини кучайтирдилар.

Пит Ҳегсетнинг баёнотлари ва ҳаракатлари Америка сиёсатининг типик қиёфасини намойиш этади: у Исроилга сўзсиз садоқат ва Америка ўзига хослигини Библия мероси билан боғлайдиган диний-миллатчи дунёқарашни бирлаштиради.

Абу Муслим

(профессор, сиёсий таҳлилчи)