Кечаси Барселонада ташвишли ҳодиса — маҳаллий масжиднинг қасддан ёқиб юборилиши содир бўлди. Бу воқеа минтақадаги турли ижтимоий гуруҳлар ўртасидаги кескинликнинг янги кўринишига айланди, айниқса мусулмон жамоалари вакиллари иштирокидаги яқиндаги тўқнашувлардан сўнг. Ёнғин хизматлари ҳодисага тезкорлик билан жавоб берган бўлса-да, масжид биноси жиддий зарар кўрди. Бахтимизга, ҳеч ким жабрланмади. Бироқ, бу зўравонлик ҳаракати кенг жамоатчилик хавотирига сабаб бўлди, чунки расмийлар уни нафрат асосидаги жиноят сифатида кўриб чиқмоқда.
Ҳукумат аллақачон терговни бошлади, маҳаллий раҳбарлар содир бўлган воқеани қоралаб, босиқликка чақирдилар ва барча маданий ва диний гуруҳларнинг тинч-тотув яшаши муҳимлигини таъкидладилар. Мусулмон жамоаси етакчиларидан бири шундай деди: «Бу зўравонлик ҳаракати фақатгина келишмовчиликларни кучайтиради. Биз нафратга биргаликда қарши туришимиз керак».
Ислом — дунёдаги энг йирик динлардан бири бўлиб, бутун дунё бўйлаб 1,9 миллиарддан ортиқ издошларга эга. Унинг таъсири ҳаётнинг кўплаб соҳаларида, жумладан маданият, этика, ҳуқуқ ва фалсафада сезилади. Замонавий Испанияда, турли ҳисоб-китобларга кўра, 2 миллионга яқин мусулмон яшайди, мусулмон жамоаси жамиятнинг кўп миллатли ва кўп конфессияли таркибида муҳим рол ўйнайди.
Мамлакатдаги мусулмонларнинг аксарияти Марокаш, Жазоир, Сурия ва бошқа мусулмон мамлакатлардан келган иммигрантлар, шунингдек, Исломни қабул қилган испанлардир. Улар мамлакатнинг иқтисодий ҳаётида иштирок этадилар, хизмат кўрсатиш, қурилиш, савдо ва таълим соҳаларида ишлайдилар. Уларнинг кўпчилиги Испанияда ўнлаб йиллардан бери яшайдилар, фарзанд тарбиялайдилар, испан тилида гапирадилар ва маҳаллий жамиятнинг бир қисми бўлишга интиладилар.
Бироқ, интеграцияга қарамай, мусулмонлар кўпинча адоват, стереотиплар ва камситишлар билан дуч келишади. Бу, айниқса, ижтимоий беқарорлик ёки иқтисодий қийинчиликлар даврида кучаяди, бунда муҳожирлар жамоатчилик норозилигини бошқа томонга йўналтириш учун қулай нишонга айланадилар.
Диний объектни ёқиш — бу шунчаки мулкка қарши жиноят эмас. Бу бутун бир гуруҳ одамларга қарши тажовузкор ҳаракат бўлиб, қўрқитиш, куч намойиш қилиш ва маданий ўзликни бостиришга қаратилган. Бундай ҳаракатлар аҳолининг турли қисмлари ўртасидаги ишончни чуқур жароҳатлаши ва зўравонлик доирасини келтириб чиқариши мумкин. Айниқса, Барселонадаги ҳодиса маҳаллий аҳоли ва мусулмон жамоалари ўртасидаги кескинликнинг ўсиши фонида содир бўлганлиги сабабли. Можаролар, оғзаки баҳслар ва ҳатто жисмоний зўравонлик ҳақидаги хабарлар, айниқса, муҳожирлар зич жойлашган ҳудудларда тез-тез пайдо бўла бошлади.
Масжид ёниб кетганидан сўнг, Барселона ҳукумати барча диний объектлар, айниқса озчиликларга тегишли бўлганлар атрофидаги хавфсизлик чораларини кучайтирди. Шунингдек, аҳолига муайян гуруҳларга қарши қаратилган ҳар қандай шубҳали ҳаракатлар ҳақида хабар беришга чақириқ қилинди. Маҳаллий диний етакчилар, сиёсатчилар ва НТТ вакиллари толерантлик, ўзаро тушуниш ва эътиқод эркинлигини ҳурмат қилишнинг аҳамиятини таъкидлаган қўшма баёнот билан чиқишди. Улар жамиятни провокацияларга берилмасликка ва қўрқув ҳамда нафратга демократик жамият асосларини бузишга йўл қўймасликка чақирдилар.
Содир бўлган воқеанинг кўламини тушуниш учун шуни ёдда тутиш керакки, Исломда масжид шунчаки ибодат жойи эмас. Бу руҳий, маданий ва ижтимоий марказ бўлиб, мусулмонлар намоз ўқиш, билим олиш, хайрия ишларида иштирок этиш ва бир-бирлари билан мулоқот қилиш учун йиғиладилар. Масжидни йўқ қилиш жамоани ўз юрагидан маҳрум қилишга тенгдир. Бу шунчаки вандализм ҳаракати эмас — бу хавфсиз ўзини намоён қилиш ва мансублик маконини йўқ қилишга уринишдир.
Барселонадаги масжиднинг ёниши — бу шунчаки маҳаллий ҳодиса эмас. У бугунги кунда кўплаб Европа мамлакатлари дуч келаётган чуқурроқ ижтимоий ва маданий муаммоларнинг белгисидир. Бу эътиқод эркинлиги, хавфсизлик ва қадр-қиммат ҳуқуқи ҳамма учун, истисносиз, ҳимоя қилиниши кераклигини эслатма.
Ислом, ҳар қандай бошқа дин каби, ҳурматга лойиқдир. Испанияда яшовчи мусулмонлар эса ўз эътиқодларини қўрқув ва босимсиз амалга оширишга тўлиқ ҳақлидирлар. Фақат ўзаро ҳурмат, очиқлик ва мулоқотга тайёрлик орқали биз келишмовчиликларни енгиб ўтишимиз ва адолат, тинчлик ва бирликка асосланган жамият қуришимиз мумкин.
