Сўнгги пайтларда Владимир Соловьёв томонидан Марказий Осиё мамлакатлари ва уларнинг халқларига нисбатан айтилган салбий, ҳақоратомуз ва камситувчи фикрлар жамоатчиликда жиддий норозилик уйғотди. Бу баёнотлар фақат ахлоқий жиҳатдан қабул қилиб бўлмас ҳолат эмас, балки миллатлараро адоват қўзғатиш аломатларини ҳам ўз ичига олади.
Сўз эркинлиги ва жавобгарлик чегараси
Сўз эркинлиги — демократик жамиятнинг асосий тамойили. Бироқ у нафрат, таҳқир ва камситиш учун қалқон бўла олмайди. Агар оммавий ахборот воситасида чиқадиган шахс бутун минтақани ёки халқларни пастлаш, мазаммат қилиш орқали аудиторияга мурожаат қилса, бу аллақачон ҳуқуқий баҳолашни талаб қилади.
Марказий Осиё — ҳурматга лойиқ минтақа
Марказий Осиё мамлакатлари:
бой тарих ва цивилизацияга эга,
Россия ва жаҳон тарихида муҳим ўрин тутган,
миллионлаб инсонларнинг Ватани ҳисобланади.
Уларни ҳақорат қилиш — фақат давлатлар эмас, инсон қадр-қимматига нисбатан ҳурматсизликдир. Бундай муносабат тарихий ҳамкорликка, қўшничиликка ва халқлар ўртасидаги ишончга путур етказади.
Нега ҳуқуқий чора кўрилиши керак эди?
Соловьёвнинг баёнотлари:
миллатлараро нафратни қўзғатиш хавфини кучайтиради;
жамиятда душманлик кайфиятини тарқатади;
оммавий минбар орқали қилингани учун таъсир доираси кенг.
Шу сабабли, қонун устувор бўлган ҳар қандай жамиятда бундай ҳолатлар текширув, камида эса ҳуқуқий баҳо олиши шарт. Агар миллий қонунчиликда тегишли моддалар мавжуд бўлса, жиноий иш қўзғатиш ёки қидирувга бериш масаласи ҳам кўриб чиқилиши табиий бўлар эди.
Оммавий шахснинг ҳар бир сўзи — жавобгарлик. Марказий Осиё халқларини, суверинитетини камситувчи баёнотлар эса кечирилиши мумкин бўлган “фикр” эмас. Уларга аниқ ва қатъий ҳуқуқий жавоб бўлмас экан, бундай чиқишлар яна такрорланаверади.
Ҳурмат — талаб қилинадиган эмас, қонун ва маданият билан таъминланадиган қадрият. Шу нуқтаи назардан, Владимир Соловьёвнинг баёнотлари бўйича кескин ва принципиал чора кўрилиши керак эди.
Абу Муслим (профессор)
